حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

200

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

اينست ، پس بذين سبب اين ديه را بذين اسم نام نهادند . رستاق صرم « 1 » : اين رستاق شش ديه است ، و مجموع اين شش ديه - سهليّه و جبليّه « 2 » - صد فرسخ بوده است ، از آن جمله : خورّهاباد : خورّ بن اروند آن را بنا كرده است ، و بر سه جريب زمين بذين ديه كوشكى بنا نهاده است بر پشته‌اى مشرف منيع « 3 » ، و اساس و بنياد آن از قرار زمين « 4 » ، كرد بر كرد اين پشته ، سى كز بدرازنا ، و ده « 5 » كز بپهنا ، به سنك و كچ برآورده است تا بر ظاهر زمين « 6 » ، و بر بالآى اين كچ و سنك بدرازنا تا چهل كز ، و بپهنا هفت گز ، و در كوشهآى چهار كانهء اين كوشك ، كوشكى بنا كرده است منيع و رفيع ، درازىء آن سى گز ، و بر پشتهء بنا نهاده است . و كويند كه : وزن هر خشتى كه درين عمارت به كار برده‌اند ، سى من است . و برابر اين كوشك بر سر كوهى ، كه آن را كوه خور گويند ، - و آن كوه جنان بلندست كه

--> ( 1 ) . صرم ( به فتح صاء و سكون راء ) از روستاهاى بخش كوهستانى ( بخش قهستان و وازكرود ) قم ، و جنوب شرقى شهر قرار دارد ، و تا كنون به همين نام پابرجاست . در « تربت پاكان : 2 / 176 » آمده است : صرم در چهار فرسنگى جنوب شرقى قم . نام آن در تلفظ محلّى « سلم » است كه همين نيز درست‌تر است ، همچون برخى ديگر از روستاهاى قم كه به نام سرداران و بزرگان باستانى ايران خوانده شده ، مانند « گيو » و « قباد و بيژن » و « شيرويه » ( سيرويه ) . ( 2 ) . سهليّه : يا سهل به معناى دشت . جبليّه : جبل يا به معناى كوه . روستاهاى سهليه و جبليّه به معناى روستاهاى اين رستاق كه برخى از آن در كوهپايه ، و برخى ديگر در دامنه يا در دشتهاى پايين دست كوه واقع‌اند . ( 3 ) . مشرف و منيع : بلند و دور از دست‌اندازى . ( 4 ) . قرار زمين : پى يا لايه‌هاى سنگى زيرين زمين . ( 5 ) . در نسخه چاپى : سى گز بدراز تا چهل گز . ( 6 ) . ظاهر زمين : روى زمين .